م.گولێ خالد / مامۆستایا وانەیا کوردی ل قۆتابخانەیا ئەمریکی-دهۆك
- باخچەیێ زارۆکان
دەزگەهەکێ پەروەردەییە تایبەت ب زارۆکێن قۆناغا پشتی دانینگەهێ و بەرییا چوونا ئەوانن بۆ قۆتابخانەیێ، د ئەڤی جهێ پەروەردەییدا زارۆکان فێردکەن ژ سنۆرێ خێزانێ دەربکەڤن و پەیوەندییێ ب جڤاکی هەڤال و هەڤپۆلێن خۆ بکەن، هەروەسا زارۆکان فێری بنەمایێن خواندن و نڤیسینێ دکەن.
“بکورتی باخچە، جهەکێ پەروەردەییە بۆ ڤەدیتنا شیانێن پەروەردەیی، سۆزداری، جەستەیی، عەقلی، ڕەفتاری و کۆمەلایەتیێن زارۆکی“
- یاریکرن ل دەڤ زارۆکان
حەز ژێکرنا زارۆکان بۆ یارییان ئێك ژ ئەوان غەریزەیانە ئەوێن خودایێ مەزن داینە زارۆکی، و تشتەکە ب سرۆشتێ زارۆکانڤە گرێداییە. یاریکرن، پێکاتەیەکا هەرە گرنگ و دیارا پەروەردەییە د ژیانا زارۆکاندا، پێویستە یاری ل سەر بنەمایێ تەمەن و دەمی بۆ زارۆکێ بهێنە بەرهەڤکرن، بەرۆڤاژی ئەگەر تەمەن و دەم نەهێنە بەرچاڤ وەرگرتن یاری دێ تابەتمەندی و گرنگییا خۆ ژ دەست دەن.
- یاریکرن ل دەڤ زارۆکان
جۆرە چالاکیەکە دهێتە ئەنجام دان ژ لایێ کاسانڤە دوو کەس یان زێدەت ( گرۆپ) ل دویف هندەک یاسایان ژبۆ گەهشتن ب ئارمانجێن دیارکری هندەک جاران دبیتە بەریکانە پرەکە بۆ فیربوونێ دناڤبەرا مامۆستایی و فێرخوازاندا بۆ گەهشتن ب ئارمانجێن دیارکری و چارەسەرکرنا کێشەیان . دوو کەرەستەیێن سەرەکی هەنە ژ بۆ ئەنجامدنانێ ئەو ژی:
پلاستیك
دار
“یاریێن پەروەردەیی دوو مفایێن سەرەکی هەنە ئەو ژی: زانین و وەرزش“
- جۆرێن یارییێن پەروەردەیی
یارییێن پەروەردەیی گەلەك جۆر هەنە هندەك ل ئێك نێزیکن و هندەك ژی تا ڕادەیەکی وەکی ئێکن.
یارییێن بیناسازی: بکارهینانا کۆپان یان کەرەستەیێن بیناسازی ئەڤە پتر د لایەنێ دەرونیدا دهێتە بکارهینان.
یارییێن ئاخڤتن و مۆسیقان: ئەڤ جۆرە یاریە پتر ب لایەنێ زمانیڤە گریداینە زارۆك فێری پیتان و ناڤێن تشتان دبیت هەروەسا بۆ ڕەنگان ژی دهێتە بکارئینان شیانێن زمانی یێن زارۆکی بلند دکەت.
یارییێن هژمارین و ژمێریاری: دئەڤی یارییێدا ئامیرە و کەرەستەیێن هژمارتنێ دهێنە بکارهینان بۆ زانینا هژمارتن و ژمارتنا ژمارەیان.
یارییێن فیزیایی و لڤینێ: زارۆکان پێدڤی ب کەرەستەیێن یاریکرنێ هەیە وەکی یاریێن بهێزکرنا ماسولکەیان یان یاریێن بازدانێ یان یاریێن ڕاکێشانێ.
یارییێن کارامەیێن دەستی : دانتێل یان تەختە یان سلایدی دار ژبلی یاریان پشت ب کارامایێن دەستی دبەستیت. یاریێن پێکڤە گرێدانێ ب ڕێکا لاستیکان.
یارییێن درامایی: ب ڕێکا شانۆگەریان زارۆك فێردبن کا دێ چەرا هەستێن خۆ دەربرن د حالەتێن تۆرەبوون دلتەنگی کەیف خوشی و سەرسورمانێ… ئەڤ جورە یاریە یا بەندە ب خەیالەکا بەرفرەهــ و شیانێن داهێنانێ ل دەڤ زارۆکی دروست دکەت ئاڤ یاریە ل دویڤ ڕولان دمینیت زارۆک فێری زارڤەکرنا ( بچویکان – مەزنان ) دبن وەکی دایک باب مامۆستا نوژدار … ئەو کەسێن د ژینگەهێدا هەین.
یارییێن هۆنەری : چالاکیێن هۆنەری ب خۆ ڤە دگریت وەکی وێنەکێشان دگەل کەرەستەیێن وێنەکێشانێ و ڕەنگکرن و ستران گۆتن ل بەرامبەری هندێ دەرفەتێ ددەتە زارۆکی ب شێوەیەکێ ئازاد هەستێت خۆ دەرببریت.
یارییێن زمانی: ئەڤ جۆرە یاریە دشێت پەرە بدەت ب پەیوەندیێن کۆمەلایەتی دناڤبەرا زارۆکی و زمانیدا و داهێنانێ د زمانێ خۆ دا بکەت.دڤێرێدا کەرەستەیێن فێربوونا زمانی و دگەل هەر یاریەکا گونجای بیت دگەل زمانی دهێتە بکارهینان.
یارییێن کۆمەلایەتی : یاریێن گرۆپ ب خۆ ڤەدگریت ل دەیڤ یاسایان ب ڕێڤە دچیت کە بەری نۆکە بۆ هاتینە دانان هەروەسا هەمی زارۆک دشێن بەشداریێ تێدا بکەن ئێک ژ ئارمانجا یاریێن کۆمەلایەتی ڕاهێنانە ب زارۆکان بۆ پابەند بوون ب یاسایێن فێرکرنێ و دلخۆشییێ دڤێت د ئەڤی جۆرێ یاریێدا ڕێز ل ڕۆلان بهێتە گرتن.
یارییێن خەیالی(وەهمی): ئەڤ یاریە دشێن د هەر وەختەکی و جهەکیدا و ب ئامرازێن دیارکری دهێتە ئەنجامدان و پالدەرێ مامۆستایە زارۆك حەز ژ ئەڤان جۆرە یاریان دکەن وەکی ئامرازێن پزیشکی – جوتیاری – ئەندازیاری.
- گرنگییا یارییێن پەروەردەیی ژبۆ زارۆکان
گرنگییا یارییێن پەروەردەیی ژبۆ زارۆکان د زۆرن ژ ئەوان ژی:
١. ب هێزکرنا جەستەیی و ماسولکەیێن زارۆکی.
٢. بەرهەڤکرنا زارۆکی بۆ فێربوونێ.
٣. دروستکرنا کەساییەتییا زارۆکی.
٤. هاریکارییا زارۆکی دکەت کەساییەتییا خۆ بنیاسیت و کەسێن
٥. دەوروبەر قەبول بکەت و د دنیایایا دەوروبەر بگەهیت.
٦. ئامادەکرنا زارۆکی بۆ ژیانا داهاتی.
٧. بەشداریکرن دژیانا فێرکرن و کۆمەلایەتیدا.
٨. هاریکارییا زارۆکی دکەت بۆ تێگەهشتنا بابەتێن باخچەیی.
٩. ڕزگاربوون ژ ترسێ و هەست و سۆزێن زیان بەخش و وزەیا زێدە.
١٠. تێرکرنا پێدڤیێن زارۆکی ب شێوەیەکێ کۆمالایەتی.
١١. زارۆك دشێت داهێنانێ بکەت ب تایبەت دیاریێن بیناسازیدا.
١٢. دروستکرنا هەستێ هەستیارییێ.
١٣. پێشڤەبرنا شیانێن بیرهینان ، پەیوەندی ، هەستکرن ، پێشبینیکرن و چاڤدیری.
١٤. زێدەکرنا زانیارییان ل سەر مرۆڤی و تشتان.
١٥. ڕاهینان ل سەر تەرکیز و سەرنجان.
١٦. بەرەڤ پێشچوونا کەسایەتییا زارۆکی یا جەستەیی، دەرونی، لڤین، زمانڤانی سۆزداری و کومەلایەتی.
چارەسەرکرنا کێشەییان.
١٧. پێشڤەچوونا شیانێن زارەکی و نەزارەکی.
.١٨ ب ئامرازەکێ دەربرینێ و ئاشکراکرنا بەهرۆ شیانێن زارۆکان دهێتە دانان.
١٩. پالدەرێن فێربوونێ بۆ زارۆکی زێدە دکەت و پێشبرکیێ دناڤبەرا زارۆکادا دروست دکەت.
٢٠. دشێت ڕۆلێ خۆ بۆ لایەنێن ژیانێ بکاربینیت.
٢١. زارۆك هەمی جۆرێن فێربوونێ فێردبن (مەعریفی – ئەنجامدان – سۆزداری)
تێبینی: ئەڤ بابەتە ل ئێکەمین کۆنفرانسێ قۆتابخانەیا ئەمریکی ل هۆکێ هاتبوو باس کرن.